Onlangs hoorde ik een onwaarschijnlijk verhaal over een jonge vrouw. Als laatstejaarsstudente fiscaliteit wilde ze enkele maanden geleden solliciteren bij een bedrijf. Maar hoewel haar schoolresultaten in orde waren en het haar aan motivatie allicht niet ontbrak, werd ze geweigerd omdat ze in het secundair onderwijs een handelsrichting had gevolgd! Het koude formalisme haalde het van het nuchtere pragmatisme en dus werd de jonge vrouw wandelen gestuurd.
Ik moest er opnieuw aan denken toen ik deze middag het edito in Jobat las. Hoofdredacteur Wim Verdoodt sloeg daarin het hierboven geïllustreerde “diploma- en functiedenken” enigszins aan de kaak. Hij citeerde daarvoor Jef Staes, een managementexpert die al meermaals hetzelfde denken laakte. Bovendien zouden we te weinig doen waar we echt goed in zijn en te veel wat we moeten doen. Voor een deel ligt dat aan onszelf, parafraseert Verdoodt Jef Staes, maar het ligt ook aan het systeem dat ons tot “schapen” maakt. En “schapen behalen geen diploma omdat ze gepassioneerd en getalenteerd zijn… Ze behalen diploma’s omdat ze slagen in vakken waar ze noch talent voor hebben noch passie voor voelen”, wordt Staes verder geciteerd.
Nu, dat lijkt me misschien wat kort door de bocht, en ik denk dat de heer Staes daar zelf ook wel enige nuances bij plaatst. Niet iedereen is een mak schaap dat de verkeerde schoolbanken verslijt omdat hij dat moet van het systeem. Er bestaan zeker nog idealisten die weten en doen wat ze willen doen. Zij behalen wel nog diploma’s waar ze passie voor voelen. Mijn vader trok op zijn achttiende alleen naar Antwerpen om er zich in te schrijven als toekomstig economiestudent en is vandaag zelfstandig marketeer. Anderen wisten allicht ook al op voorhand wat ze zouden gaan studeren.
Maar anderzijds heeft Jef Staes ook voor een deel gelijk. Sommigen hangen op hun achttiende met hun hoofd doelloos boven de tientallen opleidingsbrochures, op zoek naar een opleiding die ‘hen wel interesseert’, of een die ‘kansen biedt op de arbeidsmarkt’. Vaak weten ze niet waar naartoe en kiezen ze voor de kortste weg naar de arbeidsmarkt. En daar wringt nu net het schoentje van Jef Staes. Te vaak kiezen mensen voor een opleiding die veel voorkomt in vacatures en niet omdat het hun passie is. Even vaak zijn ze er ook niet getalenteerd voor.
Is dat dan hun eigen schuld? Niet per se. De bedrijfswereld dwingt hen dikwijls tot die keuze, want ze eisen bijvoorbeeld een gediplomeerd psycholoog. Dan mag je nog iemand zijn met een hoog EQ, zonder diploma psychologie word je niet aangenomen. Of zoeken ze een informaticus en houd je je graag bezig met HTML, Java, proxy’s en RAM-geheugens, maar heb je een diploma biologie? Sorry, zonder informaticadiploma kom je er niet in.
Daarom pleit Wim Verdoodt ervoor om van dat formalisme, dat nu zo kenmerkend is voor de arbeidsmarkt, af te stappen en ook kandidaten zonder gepast diploma, maar met de nodige vaardigheden en ambitie, aan te nemen. Want zoiets is “noodzakelijk om de boel draaiende te houden”. En dan zouden jongeren misschien ook vaker kiezen voor wat hen echt boeit, zonder de hete adem van de arbeidsmarkt in de nek.
(Bron citaten: Verdoodt, Wim: Schapen, in: Jobat, 26 mei 2012.)